Het Trump-administatie heeft een drastische stap genomen door alle 22 leden van de National Science Board (NSB) in één keer te ontslaan. Dit onafhankelijke adviesorgaan adviseert de Amerikaanse regering en de National Science Foundation over wetenschapsbeleid.
De timing is opvallend. De raadsleden hadden net een rapport klaar voor publicatie waarin zij waarschuwden dat de Verenigde Staten achteruitlopen op China op het gebied van wetenschappelijke en technologische vooruitgang. Dit rapport zou een kritische blik werpen op de Amerikaanse onderzoeksfinanciering en innovatiecapaciteit. De massa-ontslagen lijken deze publicatie hebben voorkomen.
De NSB bestaat sinds 1950 en heeft traditioneel veel onafhankelijkheid. Leden worden voor zes jaar benoemd en kunnen normaliter niet zomaar ontslagen worden. Deze massale verwijdering van alle leden tegelijk is ongebruikelijk en roept vragen op over de verdere invloed van de regering op wetenschappelijk advies.
Wetenschappers en beleidsmensen reageren bezorgd op het verdwijnen van deze institutionfële barrière. Veel zien het als een poging om oncomfortabele waarschuwingen te onderdrukken. Het ontslag van de raadsleden betekent ook dat hun geplande rapport waarschijnlijk niet meer wordt uitgebracht.
Overstendig voelt dit aan in een context waarin veel landen hun wetenschappelijk advies als kritisch beschouwen. In Nederland luisteren beleidsmakers naar organen als de KNAW en verschillende ethische commissies – en ontslaan zij niet zomaar hele raden als hun bevindingen onwelkom zijn.
