President Trump liet de NAVO vorige week in het duister toen hij luchtaanvallen op Iran lanceerde zonder geallieerden in te lichten. De mededeling kwam via televisie — niet via de klassieke communicatiekanalen die decennia lang troepen en bondgenoten op dezelfde pagina hielden.
Dat moment cataliseerde wat experts al jaren voorspelden: Europa moet zelf de regie nemen. Duitse defensieministers, Franse generaals en Nederlandse defensiefunctionarissen zitten nu rond tafel om de NAVO te heruitvinden als alliantie waar Amerika nog partner is, maar niet langer architect.
De spanning is voelbaar. Tijdens spoedvergaderingen in Brussel ontstond duidelijk onbehagen. Wanneer een NAVO-partner kernwapens inzet zonder overleg, hoe zeker weet je dan dat artikel 5 — de kernbelofte van collectieve verdediging — nog geldt? Enkele Europese leiders stelden de vraag hardop: kunnen we onze veiligheid nog uitsluitend op Amerika baseren?
Duitsland, Polen en Frankrijk pushen nu voor een Europees defensieecosysteem dat onafhankelijker kan opereren. Nederland, als kleine maar technologisch sterke NAVO-speler, ziet meteen gevolgen: grotere defensiebegrotingen worden onvermijdelijk. Ook wordt druk op Nederlandse bedrijven groter om Europese wapensystemen en chips mee te bouwen — in plaats van afhankelijk van Amerikaanse apparatuur te zijn.
Trumps stilzwijgen over Iran heeft ook diplomatieke fractures blootgelegd. Turkije voelde zich buitengesloten. Duitsland waarschuwde tegen escalatie. Canada stelde vragen. Een NAVO zonder interne communicatie is geen alliantie — het is chaos in uniform.
Expertise wijst erop dat de komende twee jaar cruciaal zijn. Hoe Europa nu reageert, bepaalt of de NAVO in 2030 nog dezelfde organisatie is.
