De politieke en militaire spanning tussen de VS, Israël en Iran leidt tot een onverwachte gevolg: de internationale sanctieregimes tegen Iran raken ernstig verzwakt. Volgens Al Jazeera gebruiken steeds meer bedrijven en landen omwegen om de economische beperkingen te omzeilen.
De sancties tegen Iran waren jarenlang een sleutelinstrument van Amerikaanse buitenlandpolitiek. Ze waren bedoeld om het land economisch onder druk te zetten en zijn kernprogramma af te remmen. Maar door het escalerende geweld in het Midden-Oosten — met Israël als belangrijke Amerikaanse bondgenoot — verschuiven de prioriteiten. Landen die vroeger braaf de sanctieregels volgden, beginnen nu meer tolerantie te tonen voor bedrijven die met Iran handelen.
De omwegen bestonden eigenlijk al langer: via tussenpersonen, verstopte transacties en goederen die onder valse labels worden vervoerd. Maar wat voormalig taboe was, wordt nu steeds normaler. Landen in het Midden-Oosten, maar ook handelaars in andere regio's, zien dat de internationale gemeenschap te verdeeld is om streng toezicht uit te voeren. De focus ligt nu op de directe militaire conflicten, niet op het handhaven van langetermijn-sanctieregimes.
Expertise zien dit als een structureel probleem voor westerse sanctiepolitiek. Als die eenmaal verslaapt, is het moeilijk om die weer aan te trekken. Het verzwakt ook toekomstige pogingen om landen economisch onder druk te zetten.
Voor Nederland is dit relevant omdat Europa — inclusief Nederland — nauw aansluit bij Amerikaanse sanctiebeleid. Als dit regime echt ineenstort, kan dat betekenen dat Europese bedrijven onder meer druk komen te staan van Amerikaanse partijen die willen dat ze alsnog sancties naleven, of omgekeerd meer kans zien op problemen door 'tegengestelde' sanctieregels van verschillende westerse landen.
