Centrale banken ter wereld staan voor een lastig dilemma. Ze houden hun rentetarieven voorlopig onveranderd, maar de stijgende energieprijzen vormen een groeiende bedreiging voor hun moeizaam bereikt succes tegen inflatie.
De situatie lijkt op een klassieke clash: enerzijds hebben centrale banken energiek ingezet op renteverhogingen om inflatie te bestrijden. Die strategie begint eindelijk te werken — in veel westerse landen dalen prijsstijgingen terug naar normaal niveau. Anderzijds zien we sinds enkele maanden een duidelijke stijging van olie- en gasprijzen. Als energiekosten verder omhoog gaan, kan dit automatisch de algemene inflatie weer aanwakkeren — ongeacht wat centrale banken met rentes doen.
De gok is duidelijk: centrale bankers hopen dat deze energieschok voorbijgaat zonder vast te lopen in de economie. Ze durven dus nog niet aan renteverlagingen te beginnen (wat volgende stap zou zijn na maanden van strakke financiële voorwaarden), maar zien ook geen reden om rentes nu opnieuw aan te scherpen. Het is een geduldig wachten op helderheid.
Dit is niet theoretisch: in veel landen, waaronder Nederland, wordt energie immers direct doorgerekend in facturen aan huishoudens en bedrijven. Stijgende gasrekeningen voelen reëel aan, en kunnen consumenten ertoe brengen sneller geld uit te geven (uit angst voor verdere stijging), wat inflatie aanwakkert. Bovendien kunnen bedrijven hogere energiekosten doorrekenen in prijzen van producten en diensten.
De volgende maanden zijn cruciaal: als de energiecrisis voorbijgaat, kunnen centrale banken voorzichtig rentetarieven gaan verlagen en de economie wat lucht geven. Escaleert de energiesituatie? Dan zit de ECB — en dus de Nederlandsche Bank — opnieuw in een hoek.
